ഗ്രാമത്തിലെ പഴയ വായനശാല

ഗ്രാമത്തിലെ പഴയ വായനശാല
വർഷങ്ങളായി ആരും തുറക്കാത്ത ആ പഴയ തടി അലമാരയിൽ നിന്ന് ആ പുസ്തകമെടുക്കുമ്പോൾ, അതിനുള്ളിൽ ഒരു വലിയ ജീവിതം ഒളിച്ചിരിപ്പുണ്ടെന്ന് മീര കരുതിയിരുന്നില്ല…
അത് ഒരു സാധാരണ ഉച്ചയായിരുന്നു.
നാട്ടിലെ പഴയ ഗ്രാമീണ വായനശാല പൊളിച്ചുപണിയാനുള്ള തീരുമാനമായതോടെ, വർഷങ്ങളായി അടഞ്ഞുകിടന്നിരുന്ന മുറികൾ വൃത്തിയാക്കുന്ന തിരക്കിലായിരുന്നു നാട്ടുകാർ.
ചുമരുകളിൽ പടർന്ന പച്ചപ്പും, ജനലുകളിലൂടെ അകത്തേക്ക് കയറിയ വള്ളിപ്പടർപ്പുകളും, പഴയ മരമേശകളിൽ അടിഞ്ഞുകിടന്ന പൊടിയും—എല്ലാം ആ വായനശാലയുടെ പഴയകാലത്തെക്കുറിച്ച് എന്തൊക്കെയോ പറയുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

മീരയും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
പുസ്തകങ്ങളോട് ചെറുപ്പം മുതലേ വല്ലാത്തൊരു ഇഷ്ടമായിരുന്നു അവൾക്ക്.
പൊടിപിടിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ഓരോന്നായി എടുത്ത് വൃത്തിയാക്കുന്നതിനിടയിലാണ് അവളുടെ കണ്ണ് ആ പഴയ തടി അലമാരയുടെ ഏറ്റവും താഴത്തെ അറയിൽ പതിഞ്ഞത്.
അലമാരയുടെ വാതിൽ തുറക്കാൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു.
ഒടുവിൽ ശക്തിയായി വലിച്ചപ്പോൾ—
വല്ലാത്തൊരു ശബ്ദത്തോടെ വാതിൽ തുറന്നു.
അതിനുള്ളിൽ മറ്റെല്ലാ പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഒരു നീല നിറത്തിലുള്ള കട്ടിയുള്ള പുസ്തകം കിടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
പൊടിയൊക്കെ തുടച്ചുമാറ്റിയപ്പോൾ പുറംചട്ടയിൽ മങ്ങിപ്പോയ അക്ഷരങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു.
“ഗ്രാമത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ — 1985”
മീരയുടെ കൈകൾ അറിയാതെ അതിനെ കൂടുതൽ മുറുകെ പിടിച്ചു.
അവൾ പുസ്തകം തുറന്നു.
പഴയ കടലാസിന്റെ മണം.
കാലം തൊട്ടുമാഞ്ഞ മഷിയുടെ മണം.
ഓരോ താളും മറിക്കുമ്പോഴും ഒരു പഴയ കാലം അവളുടെ മുന്നിൽ പതുക്കെ തുറന്നുവന്നു.
പക്ഷേ അവസാനത്തെ താളിലെത്തിയപ്പോൾ മീര പെട്ടെന്ന് നിശ്ചലമായി.
അവിടെ ആരോ കൈകൊണ്ട് എഴുതിയിരുന്നു.
മഷി മങ്ങിയിരുന്നെങ്കിലും അക്ഷരങ്ങൾ വ്യക്തമായിരുന്നു.

“ഈ പുസ്തകം അവസാനം വായിച്ചു തീർത്തയാൾക്ക്…
എന്റെ മനസ്സിലെ പ്രണയവും അതിലേറെ വലിയൊരു കുറ്റബോധവും ഞാൻ ഈ താളുകളിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.”

അതിന് താഴെ ഒരു പേര്.
വാസുദേവൻ.
മീരയുടെ നെറ്റിയിൽ ചുളിവുവന്നു.
“വാസുദേവൻ…?”
അവൾ അടുത്തിരുന്ന രാമേട്ടനോട് ചോദിച്ചു.
“രാമേട്ടാ, ഈ വാസുദേവൻ ആരാ?”
രാമേട്ടൻ പുസ്തകം കണ്ടതും കുറച്ചുനേരം ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല.
പിന്നെ പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
“നീ ആ പേര് എവിടെയാ കണ്ടത്?”
“ഇതിന്റെ അവസാന താളിൽ.”
രാമേട്ടന്റെ മുഖത്തെ ഭാവം മാറി.
“അത്… നമ്മുടെ പഴയ ലൈബ്രേറിയൻ വാസുദേവേട്ടന്റെ പേരാണ്.”
“അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ്?”
രാമേട്ടൻ ജനലിന് പുറത്തേക്ക് നോക്കി.
“അത് ആർക്കും അറിയില്ല മോളേ.”
മീരയുടെ കൗതുകം ഇരട്ടിയായി.

അന്ന് ആ ഗ്രാമത്തിലെ ഏറ്റവും ശാന്തമായ സ്ഥലമായിരുന്നു ആ വായനശാല.
വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ സ്കൂൾ കഴിഞ്ഞെത്തുന്ന കുട്ടികൾ മുതൽ കൃഷിപ്പണി കഴിഞ്ഞെത്തുന്ന കർഷകർ വരെ അവിടെ വന്നിരുന്നു.
അവരുടെ ഇടയിൽ ഒരാളുണ്ടായിരുന്നു—
വാസുദേവൻ.
അന്ന് ഇരുപത്തിയെട്ട് വയസ്സുള്ള യുവാവ്.
വെളുത്ത ഷർട്ടും മുണ്ടും.
കട്ടിയുള്ള കറുത്ത മുടി.
മുഖത്ത് എപ്പോഴും ഒരു ചെറിയ പുഞ്ചിരി.
പുസ്തകങ്ങളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സ്നേഹിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യൻ.
പക്ഷേ വാസുദേവന്റെ ജീവിതത്തിൽ പുസ്തകങ്ങളേക്കാൾ വലിയൊരു അധ്യായം എഴുതപ്പെട്ടത് ഒരു പെൺകുട്ടി വന്നതോടെയായിരുന്നു.
ദേവിക.
നാട്ടിലെ തറവാട്ടിലെ പെൺകുട്ടി.
വൈകുന്നേരം കൃത്യം അഞ്ചുമണിക്ക് അവൾ വായനശാലയിലെത്തും.
ആദ്യം പുസ്തകം എടുക്കും.
പിന്നെ ജനലിനരികിലെ അതേ കസേരയിൽ ഇരിക്കും.
പുസ്തകം വായിക്കുന്നതിന്റെ പകുതി സമയവും വാസുദേവനെ ഒളികണ്ണിട്ട് നോക്കിയിരിക്കും.
വാസുദേവനും അത് അറിയാമായിരുന്നു.
പക്ഷേ അറിയാത്തതുപോലെ നടിച്ചു.
ഒരു ദിവസം ദേവിക ചോദിച്ചു:
“വാസുദേവേട്ടാ…”
“എന്താ?”
“പ്രണയകഥകൾ വായിക്കാൻ ഇഷ്ടമാണോ?”
വാസുദേവൻ ചിരിച്ചു.
“എനിക്ക് ഇഷ്ടം ചരിത്രമാണ്.”
“എന്തിന്?”
“ചരിത്രത്തിൽ എല്ലാം അവസാനിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.”
ദേവിക പുഞ്ചിരിച്ചു.
“പ്രണയകഥകളിൽ?”
വാസുദേവൻ അവളുടെ കണ്ണിലേക്ക് നോക്കി.
“ചിലതിൽ അവസാനിക്കാത്തതും ഉണ്ടാകും.”
ആ ദിവസം ആദ്യമായി അവരുടെ കണ്ണുകൾ തമ്മിൽ കുറച്ചുനേരം സംസാരിച്ചിരുന്നു.

അവരുടെ പ്രണയം വളർന്നത് വലിയ വാക്കുകളിലൂടെയായിരുന്നില്ല.
ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ ഇടയിൽ ഒളിപ്പിച്ച ചെറിയ കുറിപ്പുകളിലൂടെയായിരുന്നു.
“ഇന്ന് വരുമോ?”
“നിങ്ങളെ കാണാതെ എങ്ങനെ പോകും?”
“നാളെ മഴയാണെന്ന് കേട്ടു.”
“അപ്പോൾ കുട കൊണ്ടുവരണം.”
“എന്റെ കുട ഒരെണ്ണമേയുള്ളൂ.”
“അതുകൊണ്ട്?”
“നമ്മൾ രണ്ടുപേർക്ക് ഒന്ന് മതി.”
അങ്ങനെ…
പുസ്തകങ്ങൾക്കിടയിൽ അവരുടെ പ്രണയം വളർന്നു.
പക്ഷേ ദേവികയുടെ വീട്ടുകാർക്ക് ഈ ബന്ധം ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
വാസുദേവൻ ഒരു സാധാരണ ലൈബ്രേറിയൻ.
ദേവിക വലിയ തറവാട്ടിലെ മകൾ.
അവളുടെ വിവാഹം മറ്റൊരു സമ്പന്ന കുടുംബത്തിലെ യുവാവുമായി തീരുമാനിച്ചു.
ദേവിക എതിർത്തു.
കരഞ്ഞു.
വീട്ടിൽ വഴക്കുണ്ടാക്കി.
ഒടുവിൽ ഒരു ദിവസം അവൾ വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു:
“എന്നെ കൊണ്ടുപോകണം.”
വാസുദേവൻ അവളുടെ കൈപിടിച്ചു.
“എപ്പോൾ?”
“നാളെ രാത്രി.”
“എവിടേക്ക്?”
“എവിടെയെങ്കിലും.”
“നിനക്ക് പേടിയില്ലേ?”
ദേവിക അവന്റെ കണ്ണിലേക്ക് നോക്കി.
“നിങ്ങളോടൊപ്പം പോകുമ്പോൾ എനിക്ക് എന്തിനാണ് പേടി?”
അവർ തീരുമാനിച്ചു.
അടുത്ത ദിവസം രാത്രി പതിനൊന്ന് മണിക്ക്, ഗ്രാമത്തിന്റെ അറ്റത്തുള്ള പഴയ പാലത്തിനരികിൽ വാസുദേവൻ അവളെ കാത്തുനിൽക്കും.
അവിടെ നിന്ന് അവർ പട്ടണത്തിലേക്ക് പോകും.
പുതിയൊരു ജീവിതം തുടങ്ങും.
പക്ഷേ…
ആ രാത്രി വാസുദേവൻ കാത്തുനിന്നു.
പതിനൊന്ന് മണി.
പന്ത്രണ്ട് മണി.
ഒന്ന് മണി.
ദേവിക വന്നില്ല.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വാർത്ത പടർന്നു.
ദേവിക വീട്ടിൽ നിന്ന് കാണാതായി.
വാസുദേവനും കാണാനില്ല.
എല്ലാവരും കരുതി—
അവർ ഒരുമിച്ച് ഒളിച്ചോടിയെന്ന്.
പക്ഷേ സത്യം മറ്റൊന്നായിരുന്നു.
അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ ദേവികയെ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് ഏറെ അകലെയുള്ള ഒരു പഴയ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കണ്ടെത്തി.
ബോധമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ.
അവൾക്ക് ഓർമ്മയുണ്ടായിരുന്ന അവസാന കാര്യം—
വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിയതും…
ആരോ തന്റെ വായ പൊത്തിയതും…
അതിനുശേഷം ഒന്നുമില്ല.
വാസുദേവൻ?
അവനെ പിന്നെ ആരും കണ്ടില്ല.
അവൻ ദേവികയെ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയി എന്നാണ് എല്ലാവരും വിശ്വസിച്ചത്.
വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി.
ദേവികയുടെ വിവാഹം നടന്നു.
അവൾ മറ്റൊരു നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
വാസുദേവന്റെ പേര് പതുക്കെ ഗ്രാമത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞു.
പക്ഷേ ആ നീല പുസ്തകം മാത്രം വായനശാലയിലെ ഒരു അലമാരയിൽ കിടന്നു.

മീര പുസ്തകം വീണ്ടും വീണ്ടും വായിച്ചു.
അവസാനത്തെ കുറിപ്പിനപ്പുറം എന്തോ ഉണ്ടെന്ന് അവൾക്ക് തോന്നി.
അവൾ പഴയ പുസ്തകത്തിന്റെ താളുകൾ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചു.
ഒടുവിൽ ഒരു താളിന്റെ അടിയിൽ ചെറിയൊരു എഴുത്ത് കണ്ടെത്തി.
“പേജ് 143.”
മീര ഉടൻ പുസ്തകത്തിലെ 143-ാം പേജ് തുറന്നു.
അവിടെ ഒരു ചെറിയ പേപ്പർ.
അതിൽ ഒരു വിലാസം.
“പുഴയ്ക്കപ്പുറം, പഴയ തറവാട്.”
മീരയുടെ ഹൃദയം വേഗത്തിൽ മിടിച്ചു.
അടുത്ത ദിവസം അവൾ ആ വിലാസം തേടി പോയി.
അവിടെ ഇപ്പോൾ ആരും താമസിച്ചിരുന്നില്ല.
പക്ഷേ തറവാടിന്റെ പുറകിൽ ഒരു ചെറിയ വീട്ടിൽ ഒരു വൃദ്ധ താമസിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
മീര പേര് പറഞ്ഞപ്പോൾ വൃദ്ധ കുറച്ചുനേരം അവളെ നോക്കി.
“നീ ആരാ?”
“ഞാൻ വായനശാലയിൽ നിന്ന് വന്നതാണ്. വാസുദേവേട്ടനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുകയാണ്.”
വൃദ്ധയുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.
“ഇത്രയും വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും അവനെ ആരെങ്കിലും അന്വേഷിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കരുതിയില്ല.”
“അദ്ദേഹം എവിടെയാണ്?”
വൃദ്ധ പതുക്കെ അകത്തേക്ക് പോയി.
ഒരു പഴയ ഇരുമ്പുപെട്ടി കൊണ്ടുവന്നു.
അത് തുറന്നപ്പോൾ…
നൂറുകണക്കിന് കത്തുകൾ.
എല്ലാം ഒരേ കൈയക്ഷരം.
ദേവികയ്ക്ക്.
മീരയുടെ ശ്വാസം നിലച്ചു.
“ഇവ അയച്ചില്ലേ?”
വൃദ്ധ തലകുനിച്ചു.
“അവൻ എഴുതിയതാണ്. പക്ഷേ അയച്ചില്ല.”
“എന്തുകൊണ്ട്?”
വൃദ്ധ ഒരു കത്ത് മീരയ്ക്ക് നൽകി.
“അത് വായിച്ചാൽ നീ മനസ്സിലാകും.”

കത്തിൽ എഴുതിയിരുന്നത്:
“ദേവിക..
നീ എന്നെ കാത്തുനിന്നിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുമായിരുന്നില്ല.
പക്ഷേ അന്ന് രാത്രി ഞാൻ വന്നില്ല.
കാരണം നിന്നെ രക്ഷിക്കാനായിരുന്നു.
നിന്റെ വീട്ടുകാർ എന്നെ കൊല്ലുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
നിന്നെ കൊണ്ടുപോയാൽ അവർ നിന്നെ ഒരിക്കലും വെറുതെ വിടില്ലെന്ന് എനിക്ക് അറിയാമായിരുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നോട് വരരുതെന്ന് പറയാൻ ഒരാളെ അയച്ചു.
പക്ഷേ ആ സന്ദേശം നിനക്ക് കിട്ടിയില്ല.
നിന്നെ അവർ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി എന്ന് എനിക്ക് പിന്നീട് മനസ്സിലായി.
ഞാൻ തിരികെ വന്നാൽ നിന്നെക്കൂടി അപകടത്തിലാക്കുമെന്ന് കരുതി ഞാൻ ഈ ഗ്രാമം വിട്ടുപോയി.
പക്ഷേ ഒരു കാര്യം മാത്രം…
ഞാൻ നിന്നെ ഒരിക്കലും മറന്നിട്ടില്ല.”

മീര കത്ത് വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.
പക്ഷേ അതിലും വലിയൊരു ചോദ്യം അവളെ അലട്ടുകയായിരുന്നു.
അപ്പോൾ വാസുദേവൻ എവിടെയാണ്?

മീര പഴയ കത്തുകളെല്ലാം പരിശോധിച്ചു.
അവസാനത്തെ കത്തിൽ ഒരു വരിയുണ്ടായിരുന്നു.
“ഒരിക്കൽ ആ പുസ്തകം വീണ്ടും ആരെങ്കിലും തുറന്നാൽ, അവനോട് പറയണം—ഞാൻ കാത്തിരുന്നത് അവൾക്കുവേണ്ടി മാത്രമല്ലെന്ന്.”
“അവൻ” ആരാണ്?
മീര വീണ്ടും വായനശാലയിലെത്തി.
അവൾ പഴയ നീല പുസ്തകം തുറന്നു.
അവസാനത്തെ താളിന്റെ പുറകിൽ ഒട്ടിച്ചിരുന്ന ഒരു ചെറിയ ഫോട്ടോ അവളുടെ കണ്ണിൽപ്പെട്ടു.
കറുപ്പും വെളുപ്പും കലർന്ന പഴയ ഫോട്ടോ.
വാസുദേവൻ.
അവന്റെ അരികിൽ…
ദേവിക.
പക്ഷേ ഫോട്ടോയുടെ പിന്നിൽ എഴുതിയിരുന്ന ഒരു തീയതി മീരയെ ഞെട്ടിച്ചു.
1998.
അതായത്…
വാസുദേവൻ അപ്രത്യക്ഷനായിട്ട് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും അവർ തമ്മിൽ കണ്ടിരുന്നു!
മീര ഉടൻ ദേവികയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചു.
ഒടുവിൽ അവൾ ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി.
വൃദ്ധയായ ദേവികയെ കാണാൻ മീര നഗരത്തിലെത്തി.
മീരയുടെ കൈയിലെ നീല പുസ്തകം കണ്ടപ്പോൾ ദേവികയുടെ കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.
“ഇത്… ഇപ്പോഴും ഉണ്ടോ?”
“ഉണ്ട്.”
“അവൻ എന്നെ മറന്നില്ലല്ലേ?”
മീര ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
പകരം ആ കത്തുകളുടെ കെട്ട് അവളുടെ മുന്നിൽ വെച്ചു.
ദേവിക വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളാൽ ആദ്യത്തെ കത്ത് തുറന്നു.
അത് വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവൾ കരഞ്ഞു.
“എനിക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു…”
“എന്ത്?”
ദേവിക പതുക്കെ പറഞ്ഞു:
“വാസുദേവൻ എന്നെ കാണാൻ വന്നിരുന്നു.”
“എപ്പോൾ?”
“1998-ൽ.”
“പിന്നെ?”
“അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു… എന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന്.”
“എന്തുകൊണ്ട്?”
ദേവിക കുറച്ചുനേരം മിണ്ടാതിരുന്നു.
പിന്നെ അവൾ പറഞ്ഞു:
“കാരണം ഞാൻ അപ്പോഴേക്കും രണ്ട് കുട്ടികളുടെ അമ്മയായിരുന്നു.”
മീരയുടെ കണ്ണുകൾ വലുതായി.
ദേവിക തുടർന്നു:
“അവൻ പറഞ്ഞു—’നിന്റെ ജീവിതം തകർക്കാൻ എനിക്ക് അവകാശമില്ല.'”
“പിന്നെ അദ്ദേഹം?”
“പോകുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു.”
“എന്ത്?”
ദേവികയുടെ കണ്ണുകളിൽ വീണ്ടും കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.
“നീ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞാൽ… അതാണ് എന്റെ പ്രണയത്തിന്റെ അവസാനമെന്ന്.”

മീര ആ കഥ അവിടെ അവസാനിപ്പിച്ചില്ല.
വാസുദേവനെ കണ്ടെത്തണം എന്നൊരു വാശി അവൾക്കുണ്ടായി.
മാസങ്ങൾ നീണ്ട അന്വേഷണത്തിന് ശേഷം ഒരു വിവരം ലഭിച്ചു.
വാസുദേവൻ കേരളത്തിൽ തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു.
പക്ഷേ മറ്റൊരു പേരിൽ.
ഒരു ചെറിയ പട്ടണത്തിലെ ഒരു വൃദ്ധസദനത്തിൽ.
മീര അവിടെയെത്തിയപ്പോൾ ജനലിനരികിൽ ഇരുന്ന് ഒരു പുസ്തകം വായിക്കുന്ന ഒരു വൃദ്ധനെ കണ്ടു.
വെള്ളമുടി.
കണ്ണട.
വളഞ്ഞ ശരീരം.
പക്ഷേ ആ കണ്ണുകൾ…
മീര തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
“വാസുദേവേട്ടാ?”
വൃദ്ധൻ പതുക്കെ തല ഉയർത്തി.
അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ ഒരു നിമിഷം പഴയൊരു പ്രകാശം തെളിഞ്ഞു.
“ആരാണ്?”
മീര നീല പുസ്തകം അവന്റെ മുന്നിൽ വെച്ചു.
വൃദ്ധന്റെ കൈകൾ വിറച്ചു.
“ഇത്…”
“വായനശാല പൊളിച്ചുപണിയുമ്പോൾ കിട്ടിയതാണ്.”
അവൻ പുസ്തകം നെഞ്ചോട് ചേർത്തു.
“അവൾ…?”
“ദേവിക ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ട്.”
വാസുദേവന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.
“സന്തോഷമായിട്ടുണ്ടോ?”
“ഉണ്ട്.”
വാസുദേവൻ ചിരിച്ചു.
“അപ്പോൾ… ഞാൻ ജയിച്ചു.”
മീര അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി.
“എന്തിൽ?”
അവൻ ജനലിലൂടെ പുറത്തേക്ക് നോക്കി.
“പ്രണയത്തിൽ.”

മീര പോകാൻ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ വാസുദേവൻ അവളെ വിളിച്ചു.
“മോളേ…”
“എന്താ?”
“ആ പുസ്തകത്തിന്റെ അവസാന താളിൽ ഞാൻ എഴുതിയ വരികൾ വായിച്ചോ?”
“വായിച്ചു.”
“പക്ഷേ അതിന്റെ ബാക്കി ഭാഗം നീ കണ്ടില്ല.”
അവൻ പുസ്തകം വാങ്ങി അവസാനത്തെ താൾ തുറന്നു.
അവിടെ പഴയ മഷിക്ക് താഴെ മറ്റൊരു വരി ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാലം കൊണ്ട് മങ്ങിയതിനാൽ മീരയ്ക്ക് അത് കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
വാസുദേവൻ വിരൽ കൊണ്ട് ആ വരി തൊട്ടു.
“എന്റെ കുറ്റബോധം—അവളെ സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിയാത്തത് അല്ല.
അവൾ എന്നെ കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ, അവൾക്ക് ഒരു ജീവിതം കൊടുക്കാതെ ഞാൻ പോയതാണ്.”

അവൻ കുറച്ചുനേരം മിണ്ടാതെ ഇരുന്നു.
പിന്നെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു:
“പക്ഷേ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് കുറ്റബോധമില്ല.”
“എന്തുകൊണ്ട്?”
“കാരണം അവൾ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.”
മീരയുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.
അവൾ പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ വാസുദേവൻ വീണ്ടും വിളിച്ചു.
“മോളേ…”
“എന്താ?”
“ആ പുസ്തകം തിരികെ കൊണ്ടുപോകരുത്.”
“എന്തുകൊണ്ട്?”
വാസുദേവൻ ചിരിച്ചു.
“അത് ഇനി എന്റെ കഥയല്ല.”
“പിന്നെ?”
അവൻ പുസ്തകം അവളുടെ കൈകളിൽ വെച്ചു.
“അത് ഇനി നിങ്ങളുടേത്.”
—
അന്ന് രാത്രി മീര പഴയ വായനശാലയിലെത്തി.
പുതിയ അലമാരയിൽ ആ നീല പുസ്തകം അവൾ സൂക്ഷിച്ചു.
പുസ്തകത്തിന്റെ പുറത്ത് ഒരു ചെറിയ കുറിപ്പ് ഒട്ടിച്ചു.
“1985-ൽ ആരംഭിച്ച ഒരു പ്രണയം.
അവസാനിക്കാതെ പോയ ഒരു കാത്തിരിപ്പ്.
ഒരിക്കലും സ്വന്തമാക്കാത്ത ഒരാൾ.
എന്നിട്ടും ജീവിതം മുഴുവൻ മറക്കാത്ത ഒരു സ്നേഹം.”
അതിനടിയിൽ മീര ഒരു വരികൂടി എഴുതി:
“ചില പ്രണയങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ വേണ്ടിയല്ല വരുന്നത്…
ഒരാളുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ മറ്റൊരാളുടെ ഓർമ്മയായി ജീവിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്.”

വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ആ വായനശാല വീണ്ടും തുറന്നു.
ആദ്യ ദിവസം തന്നെ മീര ആ നീല പുസ്തകം അലമാരയിൽ വെച്ചു.
അത് വായിക്കാൻ വന്ന ഒരു ചെറിയ പെൺകുട്ടി പുസ്തകം എടുത്തു.
അവൾ അവസാനത്തെ താളിലെത്തി.
അവിടെ ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു കുറിപ്പുണ്ടായിരുന്നു.

“ഈ പുസ്തകം അവസാനം വായിച്ചു തീർത്തയാൾക്ക്…
നിന്റെ ജീവിതത്തിലും ഒരിക്കൽ ഒരു വാസുദേവനും ദേവികയും ഉണ്ടാകട്ടെ.
പക്ഷേ അവരുടെ കഥപോലെ അവസാനിക്കാതെ…
ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പ്രണയം.”

പുറത്ത് അപ്പോൾ മഴ പെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
വായനശാലയുടെ ജനലിലൂടെ കാറ്റ് അകത്തേക്ക് വീശി.
പഴയ പുസ്തകത്തിന്റെ താളുകൾ പതുക്കെ മറിഞ്ഞു.
1985-ൽ എഴുതപ്പെട്ട ഒരു പ്രണയകഥ…
പുതിയ തലമുറയിലെ മറ്റൊരു ഹൃദയത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുകയായിരുന്നു.
ചില പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചുതീരുന്നില്ല.
അവ നമ്മളെ വായിച്ചുതീരുകയാണ്. ശാലിനി മുരളി